“Đây thôn Vĩ Dạ” cảu Hàn Mạc Tử.

Bình giảng đoạn thơ sau trong bài “Đây thôn Vĩ Dạ” cảu Hàn Mạc Tử.

“Sao anh không về chơi thôn Vĩ

Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên

Vườn ai mướt quá xanh như ngọc

Lá trúc che ngang mặt chữ điền”

1. Nhà thơ Hàn Mạc Tử (1912 – 1940) là một đại biểu xuất sắc của phong trào thơ mới trước cách mạng tháng Tám. Hàn Mạc Tử là một nhà thơ có sức sáng tạo đặc biệt, thơ ông thường rất thành công khi viết về đề tài thiên nhiên đất nước con người. Bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” là một minh chứng cho sự thành công này. Bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” là một bài thơ thành công và hoàn mỹ trên nhiều phương diện từ cảm xúc nội dung đến diễn tả phản ánh. Thành công nhất ở bài thơ này là là thơ đã sử dụng bút pháp mượn cảnh tả tình. Đạon thơ mở đầu bài thơ là sự thể hiện một cách thành công nhất của bút pháp này, tác giả viết:

“Sao anh không về chơi thôn Vĩ

Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên

Vườn ai mướt quá xanh như ngọc

Lá trúc che ngang mặt chữ điền”

2.a. Bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” có một xuất xứ hoàn cảnh sáng tác rất đặc biệt, đó là khi Hàn Mạc Tử nhận được một tấm bưu ảnh về Huế và từ đó ký ức về những ngày sống ở Huế trỗi dậy, nhà thơ đã xúc cảm viết bài thơ này, lúc đầu có tên “Ở đây thôn Vĩ Dạ”. Từ một bức hình một tấm ảnh, nhà thơ đã hoá thân trở thành một nhân vật trữ tình của thôn Vĩ để mà giải bày tâm trạng, để giải bày cung bậc tâm trạng của mình. Mở đầu bài thơ là một câu hỏi “Sao anh không về chơi thôn Vĩ”. Là câu hỏi nhưng không phải để trả lời mà là để thể hiện một sự trách móc nhẹ nhàng nhưng đúng hơn là để mời gọi.

b. Như trên đã nói sau lời trách móc là có ý mời gọi nên những câu thơ tiếp theo nhân vật trữ tình đã đưa ra những cái cớ để mời gọi. Trước hết đó là vẻ đẹp của không gian thôn Vĩ vào những buổi sáng bình minh. Câu thơ “Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên” là câu thơ có sức gợi lớn về sức lôi kéo cuốn hút liên tưởng cho người đọc. Nói về hình ảnh thiên nhiên trong đó có hàng cau vút cao giữa mảnh vườn thôn Vĩ, nhưng nhà thơ không đi vào miêu tả cụ thể chi tiết mà chỉ gợi lên một sự hoà sắc giữa nắng buổi sáng với sự xanh mướt của hàng cau. Không cần đặt tả cây cau cao hay thấp, nắng sứom màu gì nhưng người đọc vẫn liên tưởng được một không gian buổi sáng thật tươi mới, thật tinh khiết, thật thanh bình và thật hấp dẫn. Cái ấn tượng của câu thơ là hình ảnh hàng cau, hàng cau vừa thể hiện được cái điểm nhìn đầu tiên khi nói đến khu vườn, vừa khái quát được đó là khu vườn truyền thống. Với một vài nét đặc tả cây cau và nắng buổi sáng nhà thơ đã dựng lên được gợi lên được không gian một vườn quê rất Huế rấy Việt Nam. Cái tài hoa của tác giả chính là ở chỗ đó.

c. Câu thơ thứ ba tác giả mở rộng hơn tầm nhìn về không gian khu vườn thôn Vĩ đó là một không gian tất cả đều “mướt quá xanh như ngọc”. Chỉ cần một từ “mướt” để diễn tả sắc thái khu vườn cũng đã đủ cho người đọc liên tưởng đến một khu vườn xanh non mượt mà. Nhưng nhà thơ chưa dừng lại ở đó, nhà thơ còn tiếp tục nhấn mạnh mướt là mướt xanh, xanh đến như ngọc. Cách nói nhấn mạnh này làm cho người đọc bị cuốn hút vào một sắc thái non tơ, tươi mới của cảnh vườn thôn Vĩ. Cảnh vườn này đặt trong một tổng thể hoà nhập với nắng hàng cau buổi sớm, tất cả đó gợi lên một không gian thật hấp dẫn, có sức lay gợi mời gọi con người. Nhà thơ không nói mời gọi cụ thể mà là mượn cảnh để mời gọi khách xa. Đó là một cách nói rất Hàn Mạc Tử, người xưa mượn cách, mượn cảnh tả tình này sự “hoạ vân xuất nguyệt”.

d. Nếu như ba câu thơ trên còn thiên về tả cảnh, thiên về tạo dựng một không gian thì câu thơ cuối của khổ thơ này là câu thơ có hồn nhất, hình ảnh “Lá trúc che ngang mặt chữ điền” sẽ nói lên điều đó. Trong dân gian khi nói về gương mặt chữ điền là muốn nói về gương mặt của những con người phúc hậu. Hình ảnh “mặt chữ điền” ở đây không phải là một sự miêu tả cụ thể mà là một cách nói mang tính ấn tượng, mang tính tượng trưng, một cách nói rất phổ biến trong thơ Hàn Mạc Tử. Vấn đề toát lên ở câu thơ này là thấp thoáng sau bóng trúc của khu vườn mướt xanh như ngọc đó là có hình ảnh của con người. Đó là con người đang độ xuân sắ dịu dàng phúc hậu đáng yêu. Đặt con người bên hình ảnh sự non tơ của khu vườn, tác giả cũng ngầm ý nói lên con người ở đây cũng đang độ xuân sắc. Cả đoạn thơ là lời trách móc mời gọi của nhân vật trữ tình thôn Vĩ thì dĩ nhiên sự ẩn hiện thấp thoáng của con người ở đây sau bóng trúc đó là một con người đợi chờ, đó là lo gíc tâm lí.

3. Bài thơ “Đây thônVĩ Dạ” là một bài thơ đặc sắc trong sự nghiệp sáng tác của Hàn Mạc Tử. Cũng với cách nói đó ta cũng có thể khẳng định đoạn thơ này là đoạn thơ hay nhất của bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ”. Cái hay mang tính tổng thể của đoạn thơ là sự phối hợp, phối kết một cách nhuần nhuyễn giữa cảnh và người, giữa tả cảnh và tả tình. Một bức tranh rất cụ thể nhưng người đọc có cảm giác vừa gần vừa xa, vừa thực vừa ảo. Ở đoạn thơ này cái tạo nên ấn tượng lay động người đọc đó là những hình ảnh thơ rất mới lạ rất độc đáo mà trong thơ ca Việt Nam ta rất ít gặp như hình ảnh “nắng hàng cau nắng mới lên”, hình ảnh “mướt quá xanh như ngọc”, hình ảnh “lá trúc che ngang mặt chữ điền”. Và một điều rất đặc biệt là nhà thơ đã vận dụng rất hợp lí giữa đại từ nhân xưng truyền thống “ai” với đại từ nhân xưng hiện đại “anh”, nhờ cách nói đó mà làm cho đoạn thơ vừa cổ kính vừa hiện đại, vừa truyền thống vừa cách tân.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s