“Một thời đại trong thi ca” của Hoài Thanh

Phân tích tinh thần thơ mới qua nội dung chữ tôi trong bài “Một thời đại trong thi ca” của Hoài Thanh

1. Hoài Thanh ( 1909 – 1982) sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước ở tỉnh Nghệ An. Ông viết văn từ những năm 30 của thế kỉ XX, sự nghiệp chính của Hoài Thanh là viếtphê bình tiểu luận. Ông được đánh giá là nhà phê bình xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại. “Một htời đại trong thi ca” là bài tiêủ luận mở đầu cho cuốn thi nhân Việt Nam 1942, tổng kết một cách sâu sắc phong trào thơ mới. Phần cuối bài tiểu luận này tác gỉa khái quát tinh thần thơ mới qua nội dung chữ tôi.

2.a. Bài tiểu luận “Một thời đại trong thi ca” Hoài Thanh đã điểm lại diện mạo thơ mới sau đó ông đã khái quát về tinh thần thơ mới. Theo Hoài Thanh muốn đánh giá tinh thần thơ mới phải so sánh bài hay với bài hay và phải nhìn vào cái đại thể. Nhìn vào cái đại thể thì thơ mới phản ánh chữ tôi, tức là cái tôi cá nhân, quan niện cá nhân. Khác với thơ xưa chỉ dùng chữ ta “xưa không có cá nhân chỉ có đoàn thể, lớn thì quốc gia nhỏ thì gia đình, cái cá nhân cái bản sắc cá nhân chìm đắm trong gia đình trong quốc gia như giọt nước trong biển cả”. Dù tóc bbạc đến đâu người ta cũng không dùng chữ tôi mà “họ ẩn mình trong chư ta”.

Thời thơ mới chữ tôi xuất hiện trên thi đàn như một hiện tượng lạ “nó như lạc loài giữa đất khách” bởi nó mang quan niệm chưa từng thấy ở xứ này “quan niệm cá nhân”. Bởi vậy khi chữ tôi xuất hiện “với cái nghĩa tuyệt đối của nó” thì nó làm cho người ta khó chịu.

b. Sau khi tổng kết về cái tôi cá nhân được bày tỏ trong thơ mới, Hoài Thanh đã đi đến một nhận định khi cái tôi đã quen với mọi người thì nó thật “đáng thương” và “tội nghiệp”.

Ngày trước một số thi nhân như Lý Bạch, Nguyễn Công Trứ tuy dùng chữ tôi ẩn mình trong chữ ta nhưng cái tôi đó vẫn thể hiện một “khí phách ngang tàng” cái khinh cảnh cơ hàn đói khổ. Như Nguyễn Công Trứ đã từng viết

“Ngày ba bữa vỗ bụng rau bình bịch

Người quân tử ăn chẳng cầu no

Đêm năm canh an giấc ngáy khò khò

Đời thái bình cửa thường bỏ ngỏ”

Trong khi đó cái tôi của các nhà thơ mới có gì đó yếu đuối rên rỉ như Xuân Diệu đã viết

“Nỗi đời cơ cực giơ nanh vuốt

Cơm áo không đùa với khách thơ”

Tuy nhiên Hoài Thanh cũng đã có một cái nhìn đúng về sự đáng thương tội nghiệp này của cái tôi thời thơ mới đó là do hoàn cảnh xã hội gây ra. Nnõi yếu đuối đáng thương tội nghiệp của cái tôi thời thơ mới không phải là do các nhà thơ tạo ra mà đó là do hoàn cảnh sống chung, đó là “cái thảm hại cho hết thảy chúng ta”.

c. Cái tôi trong thơ nới không do hoàn cảnh xã hội mà trở nên thảm hại mà còn cao hơn thế là rơi vào bi kịch không có niềm tin vào cuộc đời.

Hoài Thanh đã lí giải một cách hình ảnh về tấn bi kịch này “đời chúng ta đã nằm trong vòng chữ tôi. Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu. Nhưng càng đi sâu ta lại càng thấy lạnh”. Tác giả đã lấy ví dụ về Thế Lữ về Lưu Trọng Lư về Hàn Mặc Tử về Chế Lan Viên về Xuân Diệu về Huy Cận, họ cố đi tìm một lối sống một nguồn sáng nhưng tất cả đều rơi về một điểm chung đó là cái buồn như Huy Cận. Cái lí do để cái tôi cá nhân rơi vào bi kịch đó là cái tôi thiếu “ một lòng tin đầy đủ”.

d.Tuy cái tôi rơi vào bi kịch nhưng may thay chưa phải là mất tuyệt đối niềm tin mà họ còn vớ được cái phao niềm tin đó là têng Việt là truyền thống dân tộc. Hoài Tha nh đã nói rõ điều này rằng “bi kịch ấy họ gửi cả vào tiếng Việt . Họ dồn tình yêu quê hương trong tình yêu tiếng Việt”. Do đó “trong thất vọng sẽ nở niềm hi vọng”.

Đặc biệt họ tin vào câu nói của ông chủ báo Nam Phong “ Truyện Kiều còn tiếng ta còn, tiếng ta còn nước ta còn”. Họ đã nhìn ra được một điều mang tính chân lí đó là tiếng Việt cũng là tinh thần nòi giống chỉ biến thiên chớ không bị tiêu diệt. Do đó họ viết thơ tiếng Việt tức là họ vẫn trường tồn cùng dân tộc. Như vậy cái tôi cá nhân trong thất vọng đã nảy mầm hi vọng, đã tìm về dĩ vãng để vin vào những gì bất diệt để bảo đảm cho ngày mai”.

3. Qua đoạn trích “Một thời đại trong thi ca” Hoài Thanh đã cho người đọc hình dung ra một tinh thần thơ mới được ẩn chứa trong cái tôi cá nhân hay nói cách khác là trong chữ tôi. Cái tôi cá nhân lần đầu tiên xuất hiện có phần “ bỡ ngỡ” đối với thời bây giờ nhưng đã phản ánh đựoc một sự vươn dậy của con người cá nhân ở một thời đại mới. Cái tôi đại diện cho một thế hệ thi nhân tuy đáng thương nhưng cũng rất đáng yêu. Đây là một bài phê bình văn học nên tiêu điểm nổi bật về mặt nghệ thuật là một kết cấu bài văn chặt chẽ nên người đọc rất dễ nhận biết về cái tôi của thời thơ mới. Và một điều làm nên cái đặc sắc của bài phê bình này là giọng văn giàu cảm xúc giàu hình ảnh nên tuy là bài phê bình nhưng đọc lên ta thấy rất mượt mà rất ám ảnh.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s