“Vội vàng” của Xuân Diệu

Phân tích bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu (phân tích tâm trạng của Xuân Diệu trong bài thơ “Vội vàng”).

1. Trong nền thi ca hiện đại Việt Nam Xuân Diệu là một tác gia lớn, một đại biểu xuất sắc. Từ trong phong trào thơ mới ông xuất hiện và trỗi dậy như một ngôi sao sáng. Đọc thơ Xuân Diệu thời thơ mới ta bắt gặp một hồn thơ dạt dào, một nỗi niềm ham sống ham yêu đến cuồng nhiệt mê say. Bài thơ “Vội vàng” in trong tập “Thơ thơ” 1938 là một tuyên ngôn sống sôi nổi của Xuân Diệu thời thơ mới. Tuyên ngôn sống này được thể hiện qua những tâm trạng cung bậc điển hình: reo vui trước sự sống dâng trào, thản thốt lo âu trước sự trôi chảy của sự sống từ đó mà vội vàng quấn quýt muốn ôm ghì sự sống để tận hưởng cho thoã mãn cái tôi yêu đời của mình.

2.a. Trước một thực tế nghiệt ngã của đời sống là thời gian cứ trôi đi kéo theo cuộc đời sự sống cũng trôi đi, nhà thơ khát khao muốn đoạt quyền tạo hoá để níu giữ thời gian, níu giữ sự sống. Bốn câu thơ mở đầu là diễn tả nỗi niềm khát khao đó. Hành động tắt nắng, buộc gió là để níu giữ sắc màu cuộc sống, hương sắc cuộc sống. Sắc màu và hương sắc mà nhà thơ muốn níu giữ ở đây là hình ảnh dâng trào của mùa xuân.

Trên cái nền của mùa xuân sự sống đang độ dâng trào, đang độ dâng hương toả sắc: ong bướm thì đang độ tuần tháng mật, hoa thì đang sắc thắm trên đồng nội xanh rì, lá thì đang độ non tơ trên cành tơ phơ phất, chim yến anh đang độ giao hoà khúc tình si, ánh sáng mùa xuân đang chói loà rực rỡ chớp hàng mi. Tất cả như đang dồn tụ dâng trào sức sống của mùa xuân. Không dừng lại ở việc nêu hình ảnh và gợi sức sống dâng trào hương sắc qua hình ảnh mà ở đoạn thơ này nhà thơ còn sử dụng điệp từ “này đây” đặt trước mỗi hình ảnh, cảnh vật là muốn nhấn mạnh sự sống không chỉ dâng trào mà còn dâng trào đi muôn nơi, dâng trào đến vô cùng vô tận.

Hình ảnh mùa xuân được khắc hoạ qua một loạt hình ảnh gợi hình gợi cảnh và qua cách nhấn mạnh bằng điệp từ, nhà thơ nhằm khái quát hình ảnh sức sống mùa xuân đang độ dâng trào mãnh liệt, đang đem đến cho con người những niềm vui bất tận, điều đó được tác giả khái quát qua hình ảnh mùa xuân là “thần vui” đến với con người.

b. Đứng trước vẻ đẹp sức sống của mùa xuân nhà thơ như giật mình nghĩ đến sự hữu hạn của mùa xuân, của tuổi trẻ, của cuộc đời. Từ đó mà có tâm trạng thản thốt lo âu về sự cuốn đi theo dòng chảy của thời gian. Trước hết là lo âu về sự trôi đi của sự sống, của mùa xuân. Tâm trạng này được tác giả nhấn mạnh qua một loạt hình ảnh: xuân tới, xuân qua, xuân còn non, xuân sẽ già, xuân hết, tôi cũng mất. Mùa xuân cũng đồng nghĩa với tuổi trẻ nên đứng trước cảm giác trôi đi của mùa xuân, nhà thơ cũng giật mình nghĩ đến sự hữu hạn của tuổi trẻ. Với cách nói:

“Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại”

Mở rộng giác quan nhà thơ còn thấy cả đất trời tạo vật cũng đang độ trôi đi. Với những từ chỉ sự chia li như chia phôi, tiễn biệt, bay đi, đứt tiếng, phai tàn để chỉ về những hình ảnh của đất trời như tháng năm, sông núi, con gió, con chim nhằm gợi ra cả đất trời cũng đang trôi đi nghĩa là tất cả đang trôi đi.

c. Đứng trước cảm nhận về sự trôi đi của mùa xuân, của tuổi trẻ, của đất trời cái tôi trữ tình của Xuân Diệu đã có một thái độ sống tích cực đó là vội vàng muốn ghì níu tận hưởng sự sống để thoả mãn cái tôi yêu đời của mình. Thái độ sống vội vàng tích cực đó trước hết được tác giả thể hiện qua thái độ quyết liệt muốn ôm ghì lấy sự sống mà tận hưởng. Những động từ có cảm giác mạnh như ôm, riết, thâu, say, cắn nhà thơ đã thể hiện rõ được thái độ cuồng nhiệt đó. Không chỉ dừng lại ở thái độ sống mãnh liệt mà nhà thơ còn thể hiện khát vọng này bằng một cách thể hiện khác đó là chuyển hoá cái tôi thành ta qua điệp từ “ta” là muốnh oá mình thành muôn triệu người để ôm, riết, thâu, say, cắn được nhiều nhất thanh sắc của sự sống cho no nê đả đầy khát vọng của mình.

3. Bài thơ “Vội vàng” là bài thơ tự thuật về khát vọng sự sống của Xuân Diệu. Đọc bài thơ này ta đồng tình với nhận xét của Thế Lữ về Xuân Diệu “Ông hăm hở đi tìm những nơi sự sống dồi dào tụ lại, khi ông khát khao vô biên tuyệt đích chẳng phải ông muốn lên tới đỉnh cao nhất của sự sống đó sao”. Nếu như Hoài Thanh nhận định “Xuân Diệu là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” thì ta cũng có thể nói bài thơ “Vội vàng” là bài thơ mới nhất trong các bài thơ mới. Mới ở cách sử dụng hệ thống cấu trúc câu thơ biến hoá khác nhau, mới ở cách cảm cách nghĩ, mới ở cách sử dụng hình ảnh, mới ở cách dùng điệp từ đa dạng hợp lí. Tất cả những thủ pháp nghệ thuật đó đã góp phần làm nên cái mới cái hay của bài thơ.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s